Najpopularniejsze metody manipulacji

Swego czasu popełniłem książkę pt. Psychologia Perswazji. Wiedza w niej zawarta jest bardzo przydatna. Oto przykłady najbardziej typowych technik:

1. Stwórz wroga – Harry Potter miał Voldemorta, Luke Skywalker walczył z Darthem Vaderem, a naziści z Żydami. Dzięki temu można straszyć ludzi negatywnymi konsekwencjami, a im bardziej się boją, tym łatwiej nimi manipulować.

2. Pokazuj autorytety – każdy segment ma innego guru, więc trzeba wybrać odpowiednich trybunów do głoszenia ich ustami własnych tez. Będą oni uwiarygadniać przekaz i tym samym odbiorcy szybciej w niego uwierzą.

3. Społeczny dowód słuszności – ponieważ duża część ludzkich decyzji zależy od tego, co powiedzą/zrobią inni, podobni do nich ludzie. Dlatego trzeba pokazywać, że ci już postępują w określony sposób – wywołuje to owczy pęd.

4. Reguła niedostępności – należy ograniczyć drastycznie czas dostępu lub ilość określonego produktu, tak by wywołać nim zainteresowanie tylko dlatego, że go nie rzekomo nie ma. Ludzie pożądają tego, czego nie mają.

5. Dobre intencje – podanie uzasadnienia działań jako bezpieczeństwa rodziny, ochrony obywateli, wsparcia państwa to standardowe metody pokazujące tzw. dobrą intencję – ma ona przekonać odbiorców, że zmiany są dla ich dobre.

6. Stopa w drzwiach – by odbiorca spełnił dużą prośbę, najpierw przedstawia się małą, na którą ten się szybciej zgodzi. Takich „próśb” może być wiele i mogą być rozłożone na dłuższy czas, doprowadzając do dalszego poddawania się manipulatorowi.

7. Selektywna uwaga – by przekonać odbiorcę do jakiejś racji, należy skupić jego uwagę tylko na jednej jego stronie – np. telewizja za komuny nie pokazywała strajków faktycznie mających miejsce, by stwarzać iluzję, że ludzie nie protestują.

8. Ad personam – każda manipulacja jest widoczna dla świadomych ludzi, więc należy ich dewaluować za pomocą taktyki ad personam – nazwać ich buntownikami, nie-patriotami, debilami, spiskowcami, zdrajcami, itd.

9. Zmiana tematu – gdy wprowadza się jakąś ważną zmianę, należy stworzyć jakąś kontrowersyjną, emocjonalną otoczkę jako temat wiodący, tak by manipulacja przeszła niezauważona. Ludzie skupią się wtedy nie na tym, co trzeba.

10. Argumentum ad numerum – pokazywanie wybiórczych liczb bez porównania ich do innych to nie tylko tworzenie pozorów obiektywizmu, ale tez uniemożliwianie odbiorcy wyciągnięcia wniosków. Przykładowo, w Polsce zabija się 5000 osób rocznie, a w wypadkach drogowych ginie niecałe 3000.

11. Odbierz dużo, oddaj mało – zabranie pod jakimś pozorem należnych człowiekowi zasobów, a następnie oddanie mu ich marnej części. Jeśli jest to powtarzane, buduje złodzieja jako darczyńcę, choć przecież nie powinien w ogóle kraść.

12. Fałszywa nadzieja – obiecywać ludziom bez końca realizację ich potrzeb, wycofując się z nich w ostatniej chwili. Dzięki temu będą żyli nie faktami, ale przyszłością, która i tak się nie ziści.

Manipulacja jest zła, a ludzie przeceniają swoją jej świadomość – w gruncie rzeczy są na nią podatni i większość nie ma w ogóle pojęcia, że jest manipulowana.

Jak się przed nią bronić?

Wiedzą i głoszeniem prawdy.

Autor: Dr Mateusz Grzesiak z zawodu konsultant, terapeuta, wykładowca i przedsiębiorca. Z wykształcenia dr zarządzania, dr psychologii, dr pedagogiki i mgr prawa.

Lockdown zabija

Wiara w obietnice rządu typu „jeszcze tylko 2 tygodnie” byłaby naiwnością – przeciąganie lockdownu trwa już ponad rok i końca nie widać.

Ta strategia nie działa i to, co miało być lekarstwem, stało się gorsze od choroby.

Lockdown zabija gospodarkę.
Dzień jej zamknięcia, według wyliczeń Rzeczpospolitej, kosztuje 1.3 mld złotych dziennie. W 2020 roku liczba bankructw wzrosła dwukrotnie. Tych strat w gospodarce nie wyrówna tarcza antykryzysowa. Polacy są zadłużani na potęgę, aż 54% Polaków ma niespłacony kredyt lub pożyczkę. Rosną ceny i inflacja.

Lockdown zabija ludzi.
W 2020 roku zmarło o ponad 70 tys. więcej osób niż rok wcześniej, był to najgorszy rok od czasu zakończenia drugiej wojny światowej. Dane wskazują, że w przyroście liczby zgonów tylko nieco ponad 20 tysięcy można wytłumaczyć wirusem. Czy do śmierci pozostałych przyczyniły się też ograniczenie działalności placówek medycznych, brak ruchu związany z zamknięciem w domach i gorszy stan psychiczny?

Lockdown zabija edukację.
Zamknięte szkoły nie pozwalają dzieciom się uczyć, brak kontaktu z rówieśnikami ogranicza ich rozwój emocjonalny, siedzenie w domu uzależnia je od internetu i social mediów, ogranicza ich zdrowie fizyczne brakiem ćwiczeń. Strategia lockdownu odbiera im przyszłość i utrudnia zdobywanie potrzebnych do życia umiejętności.

Lockdown zabija psychikę.
Media traumatyzują społeczeństwo ciągłym straszeniem, siedzenie w domach i brak kontaktu z innymi nie pozwala prawidłowo realizować potrzeb społecznych i dbać o higienę psychiczną, maski utrudniają interakcję i wzbudzają dystans, a utrudnianie podróżowania i spotykania się z innymi obniża jakość życia.

Lockdown zabija wolność.
Sądy masowo odrzucały niezgodne z Konstytucją mandaty wydawane na bazie rozporządzeń, a łamanie i ograniczanie praw oraz oddawanie należnej wolności obywatelskiej w ręce decydujących o aresztach domowych urzędników są stale postępującą strategią – ale najwyraźniej nie walki z koronawirusem, bo lockdown go nie zatrzymał.

Rok temu ludzie nie zdawali sobie sprawy z tego, co ich czeka i obserwowali rozwój wydarzeń. Dziś ciężko jest nie dostrzegać, że lockdown to niszczenie ludzkiego życia na polu ekonomicznym, zdrowotnym, relacyjnym, emocjonalnym, kulturowym. Przez niego wychowane jest pokolenie uzależnionych od tabletów otyłych dzieci, budowanie społeczeństwa zniewolonego zasiłkami, zabijanie przedsiębiorczości, konsekwentne odbieranie ludziom należnych im praw, niszczenie inteligencji.

W kolejnych „jeszcze tylko 2 tygodnie”, po których zapewne będą kolejne tygodnie i miesiące, następni Polacy umrą z braku dostępu do szpitali, więcej ofiar przemocy domowej zostanie skrzywdzona, jacyś ludzie popełnią samobójstwa. Skończmy wreszcie z tym kolosalnym błędem, jakim jest lockdown i zmodelujmy strategie krajów, które się otworzyły (w USA Teksas i Floryda) i mają się znacznie lepiej.

Autor: Dr Mateusz Grzesiak z zawodu konsultant, terapeuta, wykładowca i przedsiębiorca. Z wykształcenia dr zarządzania, dr psychologii, dr pedagogiki i mgr prawa.

Spokojnie

Przygotujcie się. Nadchodzą kolejne ciężkie miesiące. Spodziewam się, że:

1. Media będą siały panikę jeszcze większą, niż dotychczas. To zwiększy poziom lęku i agresji.

2. Ludzie będą się radykalizować i wzajemnie atakować. Podziały na rzekomych „covidian” i „antycovidian” się wzmocnią, a wkrótce na zaszczepionych i nieszczepionych.

3. Rząd będzie ograniczał swobody obywatelskie w imię walki z pandemią, a kolejni przedsiębiorcy będą bankrutować.

4. Czytelnicy będą szukali potwierdzenia swych przekonań i znajdą autorytety ich wspierające, na których oprą przekonania.

5. Wzrośnie liczba samobójstw, zintensyfikuje się przemoc domowa, będzie więcej przypadków depresji i PTSD, dzieci bardziej uzależnią się od technologii.

6. Politycy będą próbowali przemycać ustawy, które uchronią ich przed potencjalnymi konsekwencjami popełnionych przestępstw i dadzą więcej władzy.

7. Na ulicach będziesz częściej słyszeć karetki, widzieć policję i wojsko, nieufających sobie ludzi, zwiększy się poziom podejrzliwości.

8. Starszym pokoleniom mogą odpalić się traumy rodem z komunizmu i czasów, w których przeżywali silne kryzysy.

Co sugeruję:

1. Chroń swoje dzieci. Ponieważ znów zamkną szkoły, to będzie oznaczać dla nich utratę przyjaciół, uzależnienie od tabletów, wzrost drażliwości czy narażenie na konflikty domowe.

2. Nie licz, że zostaniesz zrozumiany przez tych, co myślą inaczej. Polskie społeczeństwo nigdy nie było tak zradykalizowane, a kryzys intensyfikuje istniejące słabości.

3. Obserwuj sąsiadów – w Polsce kilkanaście procent dzieci jest napastowane, 4 miliony kobiet to ofiary przemocy domowej, jest problem z alkoholizmem. Zgłaszaj, gdy dzieje się krzywda.

4. Pilnuj swojej psychiki i emocji, by nie wchodzić w pandemię strachu. Uprawiaj sport, medytuj, zarządzaj myślami, rozmawiaj, spędzaj czas z bliskimi, rozwijaj się, ucz, terapeutyzuj.

5. Nie ufaj wszystkiemu, co czytasz. Sprawdzaj źródła. Miej dystans do „newsów”. Nie katastrofizuj ani nie lekceważ. Uważaj na autorytety, nie wszystkie mają naukowe intencje.

6. Elastycznie dostosowuj się do okoliczności. Przewagę ma nie najsilniejszy element systemu, ale mający najwięcej rozwiązań. Bądź gotowy do zmiany i na zmiany.

7. Nie licz na to, że „to minie”, bierz pod uwagę, że pandemię i lockdowny potrwają jeszcze 2-3 lata. Naucz się w nim funkcjonować. Nie czekaj, ale proaktywnie podejmuj działania na bazie analiz.

8. Nie przepuść okazji do wzrostu. Kryzys to największa okazja do stania się mądrzejszym człowiekiem, więc obserwuj, analizuj, wykorzystuj nadarzające się okazje.
Spokojnie. Damy radę.

Autor: Dr Mateusz Grzesiak  z zawodu konsultant, terapeuta, wykładowca i przedsiębiorca. Z wykształcenia dr zarządzania, dr psychologii, dr pedagogiki i mgr prawa.